Opis
Claude Lévi-Strauss (1908–2009); francuski etnolog, filozof i teoretyk kultury; twórca antropologii strukturalnej; jeden z największych umysłów XX wieku. Ukończył prawo i filozofię na Sorbonie; w latach 1935–1938 pracował na Uniwersytecie w São Paulo, 1942–1945 w New School for Social Research w Nowym Jorku i na Uniwersytecie Chicagowskim; od 1950 dyrektor w L’École des Hautes Études, od 1959 profesor College de France; od 1973 członek Akademii Francuskiej. „Przez kilka dekad definiował najważniejsze pojęcia nauki o człowieku: pojęcie pokrewieństwa; rasy, mitu; obcości. Doczekał obalenia ich wszystkich, co znosił ze stoickim spokojem i kąśliwym, sarkastycznym humorem. Wychował wielu uczniów, niemal wszyscy się przeciw niemu zbuntowali”.
Jedno z najsłynniejszych dzieł Clauda Levi-Straussa – Les structures élémentaires de la parenté (Elementarne struktury pokrewieństwa), ukazało się w roku 1949; stając się manifestem antropologii strukturalnej – stworzonej przez francuskiego uczonego koncepcji kultury i filozofii człowieka. Książka poświęcona jest zagadnieniu przejścia od natury do kultury jako fundamentalnemu etapowi, który umożliwia powstanie symbolicznych zasad komunikacji społecznej, odbywającej się w sferze krążenia przekazów językowych, wymiany ekonomicznej i kobiet między grupami. Mistrz analizy strukturalnej omawia zakaz kazirodztwa i jego strukturalną inwersję w postaci nakazu egzogamii. Na tej podstawie buduje teorię dwojakiego rodzaju wymiany: ograniczonej i uogólnionej. Konkretnym analizom różnych systemów pokrewieństwa w świecie towarzyszą rozważania teoretyczne, poświęcone roli daru w kulturze oraz podstawowym strukturom umysłu. Jest to do dzisiaj jedyne na tak wielką skalę kompendium wiedzy na temat form społecznej organizacji opartej na zasadzie wymiany, która powoduje, że kultura może rozprzestrzeniać się jako porozumienie między grupami ludzkimi. To dzięki tej pracy nazwano Claude’a Lévi-Straussa herosem intelektu”.
Spis treści
Przedmowa do pierwszego wydania
Przedmowa do drugiego wydania
Wprowadzenie
l. Natura i kultura
Stan natury i stan społeczeństwa. Problem przejścia od jednego do drugiego. „Wilcze dzieci”. Wyższe formy życia zwierząt. Kryteria uniwersalności. Zakaz kazirodztwa jako uniwersalna reguła.
2. Problem kazirodztwa
Teorie racjonalistyczne: Maine, Morgan; wnioski genetyki. Teorie psychologiczne: Westermarck, Havelock Ellis. Teorie socjologiczne I: McLennan, Spencer, Averbury. Teorie socjologiczne II: Durkheim. Antynomie problemu kazirodztwa.
Część I. Wymiana ograniczona
A. Podstawy wymiany
3. Uniwersum reguł
Pokrewieństwo i powinowactwo. Zakaz kazirodztwa, „reguła jako reguła”. Ustrój towarów deficytowych: reguły dystrybucji pokarmowej. Przejście do reguł matrymonialnych: małżeństwo i celibat.
4. Endogamia i egzogamia
Poligamia, szczególna postać wzajemności. Endogamia prawdziwa i funkcjonalna. Granice grupy społecznej. Przypadek Apinajów. Egzogamia i zakaz kazirodztwa.
5. Zasada wzajemności
Szkic o darze. Wymiana w społecznościach pierwotnych i we współczesnym społeczeństwie. Rozszerzenie praw matrymonialnych. Pojęcie archaizmu i jego implikacje. Od wymiany dóbr do wymiany kobiet.
6. Organizacja dualistyczna
Ogólne cechy organizacji dualistycznych. Rozkład. Natura: klany i klasy. Organizacja dualistyczna jako instytucja i jako zasada. Dyskusja trzech przykładów: Nowa Gwinea, Asam, Kalifonia. Wniosek: organizacja dualistyczna sprowadza się do metody rozwiązywania pewnych problemów życia społecznego.
7. Złudzenie archaiczne
Źródła pojęcia wzajemności. Dane psychologii dziecka i ich interpretacja. Dziecko i pierwotny u Freuda i Piageta. Krytyka S. Isaacsa. Myśl dziecka to ogólniejsze doświadczenie niż myśl dorosłego. Zasada wzajemności w myśli dziecka. Rozszerzenie doświadczenia psychologicznego i społecznego.
8. Powinowactwo i filiacja
Powrót do organizacji dualistycznej. Stosunki między organizacją dualistyczna a małżeństwem kuzynostwa przeciwległego. Filozoficzne postulaty klasycznych interpretacji: pojęcie relacji. System klas i system relacji. Przejście do filiacji: problem filiacji bilateralnej. Aszantowie i T