Oficyna Wydawnicza Volumen » Piękne Książki » A śpiewak także był sam

A śpiewak także był sam

Autor: Jacek Kaczmarski

Wstęp: Stanisław Stabro

ISBN 83-86857-98-6

Liczba stron: 528

 

Opis:

Twórczość Jacka Kaczmarskiego jako autora Obławy, Murów czy Zbroi jest doskonale znana wszystkim, którzy wkraczali w wiek dojrzały pod koniec lat siedemdziesiątych, a w następnej dekadzie związani byli, choćby tylko emocjonalnie, z „Solidarnością”. Powstały wówczas wizerunek barda opozycji został później częściowo przekreślony ręką samego Kaczmarskiego i zastąpiony ironicznym „autoportretem z kanalią”. Jednakże przy lekturze całości dorobku autora Murów, a niniejszy tom śmiało może pretendować do miana jego „Wierszy zebranych”, okazuje się, że nie ma jednego Kaczmarskiego – „piewcy etosu Solidarności”, tak jak nie ma Kaczmarskiego – „kontestatora”, „nihilisty” czy „satyryka”. A przecież to tylko niektóre z etykietek, jakie próbowano, i próbuje się, mu przyczepiać. Owszem, z wierszy i piosenek Kaczmarskiego wyłania się pewna postawa wobec świata, pewien sposób patrzenia na kondycję ludzką, historię, tradycję literacką. Ale jest tam miejsce zarówno na patos, jak i na szyderstwo, na moralistykę, i na śmiech błazna. Nowe pokolenie czytelników i słuchaczy dawnego „barda Solidarności” znajdzie w zgromadzonych tu tekstach to, co zawsze znamionuje twórczość prawdziwego artysty – zrozumienie złożoności świata, świadomość tragizmu i nędzy ludzkiego żywota, uwikłanego w odwieczną walkę postu z karnawałem. Warto więc czytać Kaczmarskiego i spróbować dotrzeć do uniwersalnych treści jego wierszy. Bo zmieniają się historyczne dekoracje, ale człowiek pozostaje taki sam, trapiony wciąż tymi samymi rozterkami moralnymi i egzystencjalnymi.

O tym właśnie są te wiersze.

Spis treści

Przedmowa

 

MURY

Ze sceny

Encore, jeszcze raz

Pejzaż z szubienicą

Casanova – Fellini

Pompeja

Krajobraz po uczcie

Starzy ludzie w autobusie

Źródło

Mury

Hymn

 

RAJ

Stworzenie świata

Bal u Pana Boga

Strącanie aniołów

Władca ciemności

Wygnanie z Raju

Pusty Raj

Wieża Babel

Walka Jakuba z aniołem

Hiob

rzeź niewiniątek

Chrystus i kupcy

Dzień gniewu

Sąd ostateczny

Powrót

 

MUZEUM

Szturm

Stańczyk

Petersburg – Dostojewski

Rejtan czyli raport ambasadora

Wieszanie zdrajców

Pikieta powstańcza

Somosierra

Zesłanie studentów

Wigilia na Syberii

Zatruta studnia

Powrót z Syberii

Wiosna 1905

Autoportret Witkacego

Birkenau

Rozstrzelanie

Czerwony autobus

Osły i ludzie

Kanapka z człowiekiem

Wariacje dla Grażynki

Arka Noego

 

KRZYK

Nie lubię

Przedszkole

Poczekalnia

Manewry

Kosmonaucie

Pustynia

Meldunek

Obława

Kasandra

Lekcja historii klasycznej

Misja

Sen Katarzyny II

Starość Piotra Wysockiego

Ballada feudalna

Ballada o spalonej synagodze

Nawiedzona, wiek XX

Krzyk

 

NIEWOLNICY

Narodziny niewolnika

Nie mogę spać

Bunt

Posiłek

Targ

Ona

Niewolnik-filozof

 

90 DNI SPOKOJU

Przysięga

Dylemat

Krowa

Oni

Pewność

Sęp

Egzamin

Przepaść

Litania

Karmaniola

ZBROJA

Zbroja

Przyjaciele

List do redakcji „Prawdy” […]

Prośba

Koncert fortepianowy

Marsz intelektualistów

Kołysanka

Młody las

Linoskoczek

Listy

Artyści

Świadectwo

Raport o stanie samobójstw

Ballada pozytywna

Wykopaliska

Epitafium dla Brunona Jasieńskiego

PRZEJŚCIE POLAKÓW PRZEZ MORZE CZERWONE

Przejście Polaków przez Morze Czerwone

Wróżba

Powódź

Górnicy

Quasimodo

Ostatnia mapa Polski

Trolle

Nasza klasa

Młodych Niemców sen

Obława II (Z helikopterów)

Obława III (Potrzask)

MÓJ ZODIAK

Wyjaśnienie

Żegluga

Baran

Byk

Bliźnięta

Rak

Lew

Panna

Waga

Skorpion

Strzelec

Koziorożec

Wodnik

Ryby

KOSMOPOLAK

Koń wyścigowy

Bajka

Tradycja

Ostatnie dni Norwida

Starość Owidiusza

Ambasadorowie

Witkacy do kraju wraca

Rehabilitacja komunistów

Widzenie

Ballada o bieli

Dzień gniewu II (Czarnobyl)

Rozbite oddziały

List z Moskwy

Zmartwychwstanie Mandelsztama

Pierestrojka w KGB

Zaproszenie do piekła

Ciąg dalszy

Barykada (Śmierć Baczyńskiego)

Opowieść pewnego emigranta

Mury ’87 (Podwórko)

Przeczucie (Cztery pory niepokoju)

NOTATNIK AUSTRALIJSKI

Alternatywa

Spełnienie

Jezioro Jerzego

Kiama

Wodospad

Piosenka o miłości

Twarze

Mój syn

Serce i pięść

Morze

Traktat o przestrzeni

Tęsknota

Ocean Indyjski I

Ocean Indyjski II

Niebo nad Tasmanią

Pies i ocean

Fale

PIĘĆ SONETÓW 0 UMIERANIU KOMUNIZMU

Doświadczenie

Lirnik i tłum

Zwątpienie

Wiatr

Rozterka

Piosenka o gwoździach

Światło

Elektrokardiogram

Wywiad z emerytem

Lament zomowca

Krzyż i pies

Ararat

Ofiara

Stalker

Patriotyzm

Goryle

Zbiorcza odpowiedź na listy z kraju

Wizyta w PRL na zaproszenie rzecznika

Pięć sonetów o umieraniu komunizmu

Śmierć Jesenina

Upadek imperium

Szkoła

Posągi

Afganistan

Rymowanki zza grobu

Rycerze okrągłego stołu

Kiedy

Ballada czarno-biała

Inspiracja

Ci wszyscy ludzie

Linoskoczek II

Młody las II

Manewry II

Źródło II (Rozlewiska)

Obława IV

Arka Noego II

Pięć głosów z kraju – październik 1989

Sublokator (Ulotka wyborcza)

Spotkanie z Wallenrodem

Polityczne epitafium dla kandydata

„Obym się mylił”

Ballada żebracza

WOJNA POSTU Z KARNAWAŁEM

Antylitania na czasy przejściowe

Kuglarze

Wojna postu z karnawałem

Poranek

Astrolog Bankierzy

Syn marnotrawny

Cromwell

Szulerzy

Bajka średniowieczna

Ja

Portret zbiorowy w zabytkowym wnętrzu

Epitafium dla Sowizdrzała

Marcin Luter

Włóczędzy

Pejzaż zimowy

Koniec wojny trzydziestoletniej

Portret zbiorowy we wnętrzu – Dom opieki

Siedem grzechów głównych

Rozmowa Kantyczka z lotu ptaka

Jan Kochanowski

Zbigniewowi Herbertowi

Lekcja anatomii doktora Tulpa

Rublow

SARMATIA

Do muzy suplikacja przy ostrzeniu pióra

Drzewo genealogiczne

Na starej mapie krajobraz utopijny

Dobre rady Pana Ojca

Pana Rejowe gadanie

Dzielnica żebraków

Czary skuteczne na swary odwieczne

Prosty człowiek

Warchoł

Z pasa słuckiego pożytek

Rokosz

Kniazia Jaremy nawrócenie

Elekcja

Pobojowisko

O zachowaniu przy stole

Nad spuścizną po przodkach deliberacje

Według Gombrowicza narodu obrażanie

Z szesnastowiecznym portretem […]

SZUKAMY STAJENKI

Szukamy stajenki

Scena to dziwna

Jak długo grać będą

Tyle złota i purpury

Kolęda barokowa

Zrodził się dzieciaczek

Nie widzą, nie wiedzą

Kolęda ludowa

Odmiennych mową, wiarą, obyczajem…

Straszny rwetes, bracie ośle…

Nad uśpioną

Galileą…

Lśnij, nieboskłonie…

Kołysanka

Ilu nas w ciszy

W kołysce ziemi obiecanej…

POCHWAŁA ŁOTROSTWA

Czaty śmiełowskie

Karnawał w „Wiktorii”

Lećmy Grzesiukiem

Rozróżnienie

Pochwała łotrostwa

Zabić kota

Sumienie i historia

Reportaż

Błogosławię zło…

Wzór

Metamorfozy sentymentalne

Odpowiedź na ankietę

Twój system wartości”

1788

Żywioły

Coś za coś

Mroźny trans metafizyczny

Blues Odyssa

Diabeł

Teodycea

Epitafium dla księdza Jerzego

Ogłoszenie

Testament

Nadzieja

Niech…

MIĘDZY NAMI

Da capo…

Ostatnie Słowo

O krok

Lament Tytana

Przyczynek do legendy o Świętym Jerzym

Scheda po Tolkienie

Pochwała Człowieka

Postmodernizm

Wyschnięte strumienie

Źródło wszelkiego zła

Pytania retoryczne

Komu bije wielki dzwon

Przechadzka z Orfeuszem

Pożegnanie Okudżawy

Weterani

Między nami

Rytmy

Zegar

Autoportret z psem

Dęby

Motywacja

MUZEUM – ANEKS

Pejzaż z trzema krzyżami

Mistrz Heronimus van Aeken […]

Wóz siana

Przypowieść o ślepcach

Dawid

Stary Michał Anioł i Pieta Rondanini

Zaszlachtowany wół

Zaparcie się Apostoła Piotra

Powołanie Świętego Mateusza

Młody Bachus

Trzy portrety

Karzeł

Martwa natura

Czytająca list

Bar Folies Bergères

Sabat czarownic

Książę

Dali

Kredka Kramsztyka

Japońska rycina

WYSOCKI

Cios w cios…

Pada ciemność…

Wydarzenie w knajpie

Siedzimy tu przez nieporozumienie

Czołg

Spotkanie w porcie

Góry

Statki

Cud

Piosenka o radości życia

Czarne suchary

Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego

Z BAŚNI DZIECIŃSTWA

Głupi Jasio

Szklana góra

Brat dobry, brat zły

Z chłopa król

Ballada o kamiennych lwach

Podróże Guliwera. Liliput

Podróże Guliwera. Brobdingnag

Podróże Guliwera. Laputa

Podróże Guliwera. Houyhnhnm

Bajeczka z perspektywki

LEKTURY SZKOLNE

Kara Barabasza

Tezeusz

Teza Don Kichota

Teza Sancho-Pansy

Co dwóch widzi, gdy widzi to samo

Popas w karawanseraju

Sny i sny

Pożytek z odmieńców

Cervantes

Jonathan Swift pod pręgierzem

Robinson Cruzoe

Moby Dick

Krótka rozmowa między Panem, Chamem […]

Ogniem i mieczem. Pan Podbipęta

Potop. Pan Kmicic

Pan Wołodyjowski

Lalka, czyli polski pozytywizm

Aleksander Wat

Kazimierz Wierzyński

Kariera Nikodema Dyzmy

Parafraza

Odnosimy się…

Pisanie o Narodzie

VARIA 1971–81

Ballada o drapieżnej bestii

Ballada myśliciela

Ballada o grze

Ballada o lokajach

Ballada o oknie

Ballada o powitaniu

Ballada o windzie

Ballada paranoika

Miasto nocą

Oblężenie

Rozmowa z serdecznym przyjacielem

Stres

Ballada o gruzińskim rogu

Ballada o umieraniu

Ballada o wesołym miasteczku

Ballada o zasranym pomniku

Ballada o Hidalgu don Pedro […]

Ballada o samotnym oknie

Ballada z morałem

Bajka o Polsce

Ballada o branderze

Ballada o spotkaniu

Bieg

Pamiętnik znaleziony w starych nutach

Pokolenie

Przybycie tytanów

Psy

Wędrówka z cieniem

Ballada autotematyczna

Dzwon

Edykt orła

Helena

Joanna d’Arc

Kołysanka dla Kleopatry

Sara

Optymistyczny horoskop

Noc Świętojańska

Przepowiednia

Ptak

Rycina

Świadkowie

Latarnie

Kiedy jestem smutny

Ballada o twarzy

Bajka

Napoleon

Wspomnienie

A my nie chcemy uciekać stąd

Song o rozkoszy

Pompeja II

Opowiedz mi…

Korespondencja klasowa

Ballada o okrzykach

Pustynia

Raport posterunkowego Smitha […]

Pielgrzymka

Pieśń o śnie

Dzieci Hioba

VARIA 1982/94

Śmierć Rejtana

Urodziny

Powiśle

Pieśń o hufcu

Listy do redakcji

Pokusa

„We Are the World…”

Pochodnie

Wojna

Duch czasu

M/S „Maria Konopnicka”

Ballada wrześniowa

Katyń

Jałta

Przypowieść prawdziwa o szaliku

Limeryki o narodach

Limeryki o narodach II

Nić

Nasza klasa ’92

Wizyta krewnej z zagranicy

Upadek gabinetu

Upadek Związku Radzieckiego

Program

Starzejesz się stary

Błędy wróżbitów

O demokracji

Ballada antykryzysowa

„X”

Davis Miles

Akompaniator

Krótka historia nawiązania stosunków […]

Zmierzch wieku

Kwestia odwagi

Konfesjonał

Motywacja

POEMATY

Amanci Panny „S”

Piosenka dla Mikołaja

Lot. Epitafium dla emigrantów

Kosmopolak (Prolog)

Kosmopolak (Paryż)

Kosmopolak (Paryż II)

Kosmopolak (Londyn)

Kosmopolak (Izrael)

Widzenia na temat końca świata

Requiem rozbiorowe

SKRUCHY I EROTYKI DLA EWY

***

Grzeczna Pacia i wstrętni rodzice

Rano

Da capo…

Ewa – naśladowanie Słowackiego

Pragnienie Adama

Makatka i bukiet

Powiedziałaś

Kosmos i stopa

Tyle o Tobie

Ewa, rywal i ja

Serce Ewy

Ewa śpi

Przygodowy film o pisaniu w nocy

BANKIET

Bankiet

Ballada o ubocznych skutkach alkoholizmu

Pijak

Kac

Rondo czyli piosenka o kacu gigancie

Hymn wieczoru kawalerskiego […]

Pijany poeta

TŁUMACZENIA I ADAPTACJE

Zła reputacja

Ballada dla obywatela miasteczka P

Marinette

Testament

Grajek

Ballada o ściętej głowie

Szkoła

Ja nim nie będę

Ciężki deszcz

Bob Dylan

Hank, ja i Joe

Chrystus i tłumy

Zamki na niebie

Lament emigranta (1842)

Dennis O’Reilly

Mufka

Susanin

Powrót sentymentalnej Panny „S”

Alfabetyczny indeks utworów

Góra