Oficyna Wydawnicza Volumen » Klio w Niemczech » 200 lat niemieckiej polityki wobec Polski

200 lat niemieckiej polityki wobec Polski

Autor: Martin Broszat

Przekład: Elżbieta Kazimierczak, Witold Leder

ISBN 83-7233-064-6

Liczba stron: 420

 

Opis:

Seria „Klio w Niemczech” jest częścią projektu translacyjnego Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie. Równoległa inicjatywa pod nazwą „Klio in Polen” ma za zadanie popularyzować polską literaturę historyczną wśród czytelników niemieckich.

Celem „Klio w Niemczech” jest ukazanie najciekawszych zjawisk niemieckiej historiografii powojennej tak, by mogły się one wpisać w szerszy kontekst europejskiego i polskiego dyskursu historycznego.

Seria jest adresowana zarówno do profesjonalnych historyków, jak i do szerokiego grona miłośników historii, stąd można tu znaleźć całe spektrum interesujących tematów, opracowanych przez wybitnych niemieckich badaczy.

Klasyczna, jedyna tak obszerna i wielostronna, niemiecka monografia stosunków polsko-niemieckich ostatnich dwóch stuleci nie miała dotychczas szczęścia w Polsce. Znana i ceniona przez profesjonalnych historyków, nie znalazła z braku przekładu rezonansu wśród szerszych kręgów czytelniczych. Wszechstronność i neutralność wywodów autora, po ponad 30-tu latach od pierwszego wydania, zyskują na wartości. Książka przetrwała próbę czasu i nadal jest ważnym elementem polsko-niemieckiego dyskursu naukowego.

Oprócz walorów naukowych ma płynną i klarowną narrację, która w sposób przejrzysty prowadzi nas przez najtrudniejsze zawiłości stosunków polsko-niemieckich. Próba obiektywizacji opisywanych zjawisk przez Broszata jest znakomitym przykładem, jak daleko idącym uproszczeniem jest klasyfikowanie nowoczesnej historii poprzez proste kryteria narodowości badaczy.

Martin Broszat (1926–1989) wybitny znawca głównie historii Niemiec hitlerowskich, należał do pierwszych historyków niemieckich, którzy po wojnie nawiązali kontakty z polskimi kolegami. Wieloletni dyrektor jednego z najważniejszych niemieckich instytutów historycznych: Instytutu Historii Współczesnej (Institut für Zeitgeschichte) w Monachium. Centrum jego zainteresowań badawczych był fenomen niemieckiego narodowego socjalizmu. Analizował ten problem wszechstronnie, zastanawiając się zarówno nad genezą zjawiska, jak i nad jego skutkami dla rzeczywistości niemieckiej po roku 1945 oraz wpływu na niemiecką tożsamość. W tym kontekście zetknął się też ze sprawami polskimi, czego efektem była nie tylko niniejsza książka, ale prawie równolegle napisana historia o narodowosocjalistycznej polityce wobec Polski (Nationalsozialistische Polenpolitik).

 

Spis treści

 

Wstęp do nowego wydania (1972)

Przedmowa do wydania pierwszego (1963)

 

1. Uwarunkowania historyczne

Pogranicze: Śląsk, Pomorze Zachodnie, Pomorze Gdańskie, Prusy

Brandenburgia-Prusy a Polska w XVII–XVIII w.

Odmienność państwowego i społecznego ustroju Prus i Polski

 

2. Rozbiory Polski: 1772–1795

Prusy a pierwszy rozbiór Polski

Reforma ustroju państwa i ponowny rozbiór Polski

Walka o niepodległość i ostateczny upadek Rzeczypospolitej

 

3. Pruska administracja państwowa a narodowość polska

Losy sprawy polskiej do upadku Napoleona

Postanowienia kongresu wiedeńskiego

Kurs na pojednanie w Wielkim Księstwie Poznańskim 1815–1830

Entuzjazm niemieckich liberałów wobec Polski i reakcja Prus po powstaniu listopadowym

 

4. Sprawa polska między pruską racją stanu a ideą niemieckiego państwa narodowego (1840–1871)

Początki panowania Fryderyka Wilhelma IV i rewolucja 1848 r.

Konserwatywna i liberalna polityka Prus wobec Polski do 1863 r.

Włączenie ziem polskich pod zaborem pruskim do Rzeszy Niemieckiej jako państwa narodowego (1866–1871)

 

5. Germanizacja i walka z polskością w czasach Bismarcka i Wilhelma II ( 1871–1914)

Polityka zagraniczna – żywioł polski w Galicji

Walka o język i kulturę w latach siedemdziesiątych

Polityka ludnościowa i agrarna: rugowanie Polaków i ustawa kolonizacyjna 1885–1886

Brutalizacja i ideologiczne usztywnienie polityki wilhelmińskiej w Marchii Wschodniej

 

6. Wojna światowa i odrodzenie Polski

Polska między frontami zaborców

Dmowski i Piłsudski

Połowiczne ustępstwa Niemców

Odrodzenie Polski jako wojenny cel zachodnich sojuszników

 

7. Republika Weimarska a Polska

Walka o granice, plebiscyty 1919–1921

Rapallo, Locarno, wojna gospodarcza

Polityka wobec mniejszości narodowych i propaganda rewizji granic

 

8. Trzecia Rzesza a Polska (1933–1939)

Pakt z Warszawą

Rok 1939: wojna i czwarty rozbiór Polski

Panowanie narodowych socjalistów w okupowanej Polsce

Doktryna obcego narodu i terror

System depolonizacji na terenach wcielonych do Rzeszy

Generalne Gubernatorstwo – prześladowania, wyzysk i ruch oporu

 

10. Utrata pozycji Niemiec na wschodzie

 

Aneks. Wybór nowego piśmiennictwa (po 1960 r.) dotyczącego historii stosunków niemiecko-polskich w XIX i XX w.

 

Indeks nazwisk i nazw osobowych

Indeks nazw miejscowych

 

Posłowie, Marian Wojciechowski

Góra