Oficyna Wydawnicza Volumen » Poza seriami » Ewolucja człowieka

Ewolucja człowieka

Autorzy: Jaqueline i Albert Ducros

 

 

Przekład: Roman Gren

ISBN: 83-86857-69-2

Liczba stron: 188

 

Opis:

Oto podróż przez miliardy lat, której celem jest próba wyjaśnienia zagadki pochodzenia życia na Ziemi, rekonstrukcja najważniejszych etapów ewolucji, wiodących od pierwszych, bardzo prymitywnych istot żywych do pojawienia się człowieka. Każdy etap owej podróży ilustrowany jest przykładami z dziedziny paleontologii, etologii, genetyki, antropologii i biologii. Przekonamy się, że życie jest jednością o uniwersalnej strukturze, że wszystkie jego formy pochodzą od molekuł, które pojawiły się na Ziemi cztery miliardy lat temu doprowadzając z czasem do wykształcenia się w procesie ewolucji nieprawdopodobnej mnogości gatunków roślin i zwierząt.

 

Spis treści

 

WSTĘP

CZŁOWIEK ZRODZONY Z PRZYGODY TRWAJĄCEJ 4 MLD LAT7

Ziemia, nim stała się ziemią

U źródeł życia

Prekursorzy życia

Życie rodzi się i organizuje

Opatrznościowy odpadek: tlen

Sławetne doświadczenie Millera i Ureya

Jedność żywego

Od jednokomórkowców do wielokomórkowców

Zwierzęcy czy roślinny? Zwierzęcy i roślinny!

Przodek kręgowców: larwa rozgwiazdy?

Ryby: pierwsze kręgowce

Ryby wychodzą z wody i wmaszerowują na ląd

Jaja chronione, jeden z kluczy do sukcesu gadów

Włosy, gruczoły sutkowe i wewnętrzny termostat – oto ssaki

W poszukiwaniu naczelnych, przodków człowieka

Wielkie drzewa dla maleńkich ssaków

Spiczasty pysk i upazurzone palce: oto portret naszego przodka

W paleocenie naczelne trafiają do Europy

Naczelne z eocenu: małpy przypominające dzisiejsze formy prymitywne

Cechy szczególne naczelnych

Afryka i świt małp

Hominidy wkraczająna scenę

Najstarsze narzędzie?

Małpi Gargantua

Podróże na tratwach małp z nowego świata

 

NACZELNY LUDZKI

Człowiek to owłosiona małpa…

…a także małpa tłusta

Naczelny dwunożny

Esowaty kręgosłup i proste kończyny dolne

Miejsce człowieka w przyrodzie

Wielki paluch, który nie służy już jako szczypce, lecz jako sprężyna

Praworęczny od zarania ludzkości?

Stała gotowość reprodukcyjna

Mózg pojemny i wyspecjalizowany

Od naśladownictwa do nauki

„Bóg stworzył czaszkę, ale diabeł zęby”

Zlanie się chromosomów

99% małpy, 1% człowieka?

 

NASI WIELCY PRZODKOWIE, AUSTRALOPITEKI

Dziecko z Taung. Wątpliwości co do narodzin

Groty Afryki Południowej

Zabójcy pawianów z Makapan?

Australopitek delikatny i Australopitek masywny

Wielka dolina wschodnioafrykańskiego ryftu

„Dear boy” z Olduvai

Pościg za ludzką skamieniałością

Dolina Omo

Ewolucja paleośrodowiska

Laetoli: pierwsze kroki

Imię: Denqnaisch alias Lucy, wiek: 3 mln lat

Prawdziwe początki narzędzi

Kamienie i bardzo stara kultura: Oldowayen

Narzędzia i obozowiska

Kto co wytworzył

Oto człowiek

Przybycie KNM-ER-1470

 

LEKCJA DZISIEJSZYCH MYŚLIWYCH-ZBIERACZY

Społeczeństwo otwarte i egalitarne

Jedni zbierają, inni polują, wszyscy dzielą

Rola kobiet

Wojna słów

Lekcja !Kung

 

W CIENIU CZŁOWIEKA WIELKIE MAŁPY

Szympans: model do przyjęcia

Struktura społeczna elastyczna i słabo zhierarchizowana

Owoce, liście, owady…

Użytkownik i twórca narzędzi

Samice zręczne, wytrwałe i zorganizowane

Społeczna organizacja naczelnych

Drapieżnik, ale nie ścierwojad

Społeczny mięsożerca

Dwunożny z przypadku

Dobre matki

Jawny promiskuizm

W cieniu człowieka: model procesu uczłowieczenia?

Kilka definicji dla lepszego zrozumienia

 

W STRONĘ CZŁOWIEKA

Naczelny – uniwersalista

Bogactwa sawanny, czyli jak zostaje się mięsożercą

Od podkradania do padlinożerstwa

Sawanna i jej niebezpieczeństwa, czyli jak obronić się przed drapieżnikami

Opatrznościowe kolce

Zalety postawy wyprostowanej…

…i jej wady

Małe wcześniaki motorem wynalazku

Samce dzielące się, interesowne, samice przedsiębiorcze i wybiórcze

Czułość przed seksem

 

NA POCZĄTKU BYŁ GEST

Różne formy powszechnego środka komunikacji

Sygnały chemiczne

Sygnały wizualne

Sygnały dźwiękowe

Język ludzki

System nieskończenie twórczy

Od znaku do symbolu

Nie ma języka ludzkiego bez gramatyki

Obfitość kwiatów miodnych w odległości 400 m, 15° w kierunku słońca

Zwierzęta, które mówią

„Papa”, „mama”, „cup”

Inteligentny Hans

Nadajnik

Odbiornik, przekaźnik, receptor

Dekoder i koder

Małpy mówiące językiem głuchoniemych

Kiedy szympans naucza Ameslanu innego szympansa

Edukacja Sary

„Podaj banany” – mówi Sherman do Austina w Yerkish

Czy język ludzki wywodzi się z gestu?

Pochodzenia boskiego, gestualnego czy wokalnego?

Dlaczego? Jak? Od gestu do mowy?

Kiedy?

 

OD MAŁPOLUDA DO HOMO ERECTUS

Wszystko zaczęło się w aptece

Narodziny Sinantropa

„Kotlina smoczych kości”

Skamieniałości ofiarami wojny

Portret Homo erectus

Wielki wędrowiec

Łowcy wielkich pawianów

Nowy przemysł kamienny

„Siekiery” człowieka przedpotopowego

Człowiek ognia

Ogień i psychika

Padlinożerca czy myśliwy?

Rzeź słoni

Kanibalizm, kult czaszek?

Nastanie Homo sapiens

Neandertalczyk nie cieszy się dobrą opinią

Portret neandertalczyka

Dolina nowego człowieka

Kultura mustierska

Technika lewaluaska

Ciepło i zimno

Człowiek grobów

Ciekawostki czy obiekty kultu?

Nadchodzi Cro-Magnon

Starzec z Cro-Magnon

Paleolit młodszy

Inne materiały, inne narzędzia

Człowiek sztuki

U źródeł sztuki

Uznanie ojcostwa 5

Od Australopithecus do Homo

Człowiek współczesny w Europie

Co nam ujawnia Saint Cezaire

Problem wschodu

Podwójna migracja

Współżycie

Prekursorzy

Model arki Noego

Sapiens od zawsze

Homo Peregrinator

Podróż do ziem południowych

Ameryka przed Ameryką

Beryngia

Wielka odwilż i ostatni koczownicy prehistorii

Różnorodność ludzka

Francuzi pod miarką i na wadze

Mały Tutsi lub wielki Pigmej

Coraz wyżsi

Pigmentacja skóry

Oczy i włosy

Od śmiercionośnej transfuzji do odkrycia grup krwi

Krew człowieka

Każdy ma swego goryla

Zapach kwiatów czy potu?

Inne cechy dziedziczne

Od ewolucjonizmu do genetyki

Od Johanna, zdolnego dziecka, do Gregora, mnicha agronoma

Geniusz to wielka cierpliwość

Fundamentalne odkrycie mija nie zauważone

A, B czy O?

Szwadrony much dają początek chromosomowej teorii dziedziczności

Mapa wystawiona na wstrząsy

Nagroda Nobla za podwójną spiralę

Najstarszy język świata: język życia

Przejście i rozszyfrowanie informacji genetycznej oraz synteza białek

Mechanizmy ewolucji

Zawsze będą księżycowe dzieci

Mutacje i pojawienie się nowych cech

Zakwestionowany dogmat

Chorzy, którzy dobrze się mają

Wybór współmałżonka: podobieństwa przyciągają się?

Małe populacje, „efekt założyciela” i „dryft genetyczny”

Gatunek wędrujący

Ludzka zdolność przystosowawcza

Złe strony słońca

Dobre strony słońca

Kolor skóry i środowisko

Przystosowanie do nasłonecznienia

Oddychać, aby żyć

Aklimatyzacja do dużych wysokości

A jednak rodzą się, rosną i mnożą

Aklimatyzacja od dzieciństwa

27°, 42°: temperatury graniczne dla człowieka

Walka z upałem

Dreszcz, który rozgrzewa

Rozmiary i kształt

Smukli w tropikach, krępi w Arktyce

Adaptacja genetyczna czy naturalna aklimatyzacja?

Przystosowania fizjologiczne do skrajnych temperatur

Od wczoraj do dzisiaj

Góra