Oficyna Wydawnicza Volumen » Dzieje Śląska » W stronę Odry i Bałtyku. Wybór źródeł (1795–1950). Tom II – Między listopadem a wrześniem w Polsce Niepodległej (1918–1939)

W stronę Odry i Bałtyku. Wybór źródeł (1795–1950). Tom II – Między listopadem a wrześniem w Polsce Niepodległej (1918–1939)

Redaktor: Wojciech Wrzesiński

ISBN 83-85218-03-3

Liczba stron: 188

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Spis treści

Wstęp (L. Smołka)

1. 1918, listopad, Warszawa – Fragment wstępu i wnioski końcowe drugiego wydania pracy Mściwoja Łahody pt. „Zachodnia granica Polski”

2. 1918, grudzień 5, Poznań – Przemówienie Wojciecha Korfantego na zakończenie obrad Polskiego Sejmu Dzielnicowego

3. 1919, Warszawa – Fragment artykułu Stefanii Sempołowskiej „O Gdańsku” poświęcony jego znaczeniu dla Polski

4. 1919, Warszawa – Fragmenty broszury Edwarda Maliszewskiego pt. „Zachodnie dzielnice Polski”, poświęcone polskim rewindykacjom terytorialnym na zachodzie

5. 1919, Warszawa – Konkluzje referatów Alfonsa Parczewskiego opracowanych w myśl uchwały warszawskiego zebrania historyków polskich

z grudnia 1918 r. i przedstawionych w Biurze Prac Kongresowych

paryskiej konferencji pokojowej 1919 r.

6. 1919, styczeń, Kraków – Słowo wstępne do broszury Antoniego Chołoniewskiego pt. „Gdańsk i Pomorze Gdańskie”

7. 1919, styczeń 14, Warszawa – Odpowiedź Józefa Piłsudskiego, Naczelnika Państwa, udzielona delegacji Polaków z Poznańskiego w sprawię przynależności państwowej Wielkopolski

8. 1919, styczeń 15, Poznań – Pismo Naczelnej Rady Ludowej do Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu z prośbą o wywarcie nacisku na Koalicję celem utworzenia linii demarkacyjnej w Poznańskiem

9. 1919, luty 19, Warszawa – Pismo ministra spraw zagranicznych Ignacego Paderewskiego do przewodniczącego Komisji Międzysojuszniczej w sprawie poddania pod jej ochronę Polaków znajdujących się na zachód od linii demarkacyjnej

10. 1919, luty 28, Paryż – Nota Delegacji Polskiej na konferencji pokojowej podpisana przez Romana Dmowskiego i dotycząca zachodniej granicy Polski, a adresowana do Julesa Cambona

11. 1919, marzec 27, Warszawa – Uchwała Rady Ministrów RP w sprawie przejmowania władzy administracyjnej w byłym zaborze pruskim przez Naczelną Radę Ludową

12. 1919, kwiecień 5, Poznań – Depesza Zarządu Zjednoczenia Nadnoteckich Powiatowych Rad Ludowych do marsz. Ferdinanda Focha zawierająca żądanie przyłączenia Gdańska i Pomorza do Polski

13. 1919, kwiecień 6, Paryż – Wywiad premiera Ignacego Paderewskiego dla agencji Havasa w sprawie dostępu Polski do morza

14. 1919, kwiecień 8, Warszawa – Fragment listu Józefa Piłsudskiego, Naczelnika Państwa, do Leona Wasilewskiego w sprawie ewentualnej rekompensaty za Gdańsk

15. 1919, kwiecień 12, Kościerzyna – Uchwała Rady Ludowej Powiatowej w sprawie przynależności Kaszub do Polski

16. 1919, kwiecień 20, Gdańsk – Rezolucja zgromadzenia Polaków w Gdań sku w sprawie przyłączenia miasta i Kaszub do Polski

17. 1919, maj 2, Warszawa – Uchwała Sejmu RP w sprawie przyznania Polsce obszaru, przez który przechodzą koleje łączące Warszawę z Gdańskiem

18. 1919, maj 22, Warszawa – Fragment uchwały Sejmu RP w sprawie roszczeń terytorialnych wobec Niemiec

19. 1919, maj 28, Paryż – Oświadczenie Delegacji Poznańskiej dla obrony Kresów Zachodnich, dotyczące dezaprobaty pozostawienia w Niemczech niektórych ziem zamieszkanych przez ludność polską

20. 1919, czerwiec 3, Paryż – Nota Delegacji polskiej w sprawie „Uwag” Delegacji Niemieckiej dotyczących granicy polsko-niemieckiej

21. 1919, czerwiec 9, Paryż – Nota Ignacego Paderewskiego w imieniu Delegacji Polskiej do przewodniczącego konferencji pokojowej Georges Clemenceau w sprawie przyznania Górnego Śląska Polsce bez plebiscytu

22. 1919, czerwiec 15, Paryż – Fragmenty pamiętnika prof. Eugeniusza Romera, rzeczoznawcy Biura Prac Kongresowych paryskiej Konferencji Pokojowej, dotyczące decyzji o plebiscycie na Górnym Śląsku

23. 1919, czerwiec 17, Poznań – Pismo Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej dla Śląska do Wydziału Politycznego Komisariatu NRL w Poznaniu z sugestiami sposobu postępowania polskich władz państwowych wobec Górnego Śląska

24. 1919, czerwiec 21, Warszawa – Fragmenty ściśle poufnego pisma polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych do Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu, dotyczącego wysiłków rządu polskiego w sprawie powstrzymania wybuchu powstania na Górnym Śląsku

25. 1919, lipiec 27, Ugoszcz – Uchwała Rady Ludowej z Ugoszcza w sprawie przyłączenia do Polski

26. 1919, sierpień 17, Sosnowiec – Oświadczenie ks. Pawła Pośpiecha i mec. Konstantego Wolnego, delegatów Rady dla Górnego Śląska, w sprawie pomocy państw Koalicji dla ludności polskiej Górnego Śląska, złożone na ręce gen. Józefa Hallera, dowódcy 2 Dywizji Strzelców Polskich

27. 1919, listopad 19, Szczytno – Zasady programowe Mazurskiego Związku Ludowego

28. 1920, Kraków – Fragment broszury Antoniego Chołoniewskiego poświęcony roli polskich kresów zachodnich w kontekście geopolitycznego położenia Polski między Wschodem a Zachodem

29. 1920, Mikołów – Fragmenty książki Piotra Pampucha dotyczące opowiedzenia się ludności śląskiej za Polską

30. 1920, Warszawa – Fragmenty broszury Edwarda Maliszewskiego dotyczące znaczenia Gdańska i dolnej Wisły dla polityki gospodarczej Polski

31. 1920, Warszawa – Fragmenty broszury Ireny Kosmowskiej dotyczące jedności moralno-politycznej narodu polskiego we wszystkich trzech byłych zaborach

32. 1920, luty 10, Puck – Fragmenty relacji „Monitora Polskiego” (12 II 1920 r.) z uroczystości zaślubin Polski z morzem

33. 1920, kwiecień 1, Bytom – Fragment okólnika Biura Prezydialnego Polskiego Komisariatu Plebiscytowego dla Górnego Śląska pt. „Organizacja pracy plebiscytowej w kraju”, poświęcony żądaniom Komitetów Obrony Górnego Śląska

34. 1920, lipiec [Warszawa] – Fragmenty opracowania Adama Próchnika z okresu przedplebiscytowego na Górnym Śląsku, przeznaczonego do druku w ramach tzw. Biblioteczki Robotnika Śląskiego

35. [1920, lipiec 11 – 1922, lipiec 15] – Fragmenty książki prof. Stanisława Kutrzeby, poświęcone plebiscytowi na Warmii, Mazurach i Powiślu, rozstrzygnięciu sprawy Śląska Cieszyńskiego, konwencji gdańsko-polskiej i kwestii Górnego Śląska

36. 1920, lipiec 28, Paryż – Fragment deklaracji Ignacego Paderewskiego, delegata rządu polskiego, złożona w momencie podpisywania decyzji Konferencji Ambasadorów w sprawie Śląska Cieszyńskiego, Orawy i Spisza

37. 1920, sierpień, Kraków – Fragmenty memoriału Antoniego Beaupre, komisarza rządu polskiego do spraw plebiscytu na Warmii, Mazurach i Powiślu, dotyczącego przyczyn i skutków niekorzystnego dla Polski wyniku głosowania w dniu 11 VII 1920 r

38. 1920, sierpień 26, Bytom – Odezwa Polskiego Komisariatu Plebiscytowego dla Górnego Śląska i organizacji polskich w sprawie zakończenia II powstania śląskiego

39. 1920, listopad [po 21 J, Warszawa – List biskupów polskich do papieża Benedykta XV z powodu zakazu uczestniczenia duchowieństwa w akcji plebiscytowej bez pozwolenia miejscowego proboszcza, wydanego

przez kardynała Adolfa Bertrama z Wrocławia

40. 1921, Poznań – Fragmenty opracowania Stanisława Rybki (Myriusa) dotyczące integralności terytorialno-politycznej ziem polskich

41. 1921, Warszawa – Fragmenty książki Romana Umiastowskiego poświęcone frontowi zachodniemu Rzeczypospolitej

42. 1921 – Fragment opracowania Bronisława Koraszewskiego pt. „Polski

Śląsk dla Polski”

43. 1921 – Śląska pieśń powstańcza pt. „Idą powstańcy znów na bój”

44. [1921, styczeń 28, Warszawa] – Fragmenty przemówienia Andrzeja Wierzbickiego, posła Związku Ludowo-Narodowego, z okazji Dnia Górnośląskiego w Sejmie RP

45. 1921, marzec 18, Warszawa – Fragment przemówienia premiera Wincentego Witosa podczas galowego przedstawienia w Teatrze Wielkim dotyczący zawartego pokoju ryskiego w kontekście mającego nastąpić plebiscytu na Górnym Śląsku

46. 1921, maj 3 – Proklamacja Wojciecha Korfantego, Naczelnika Powstania

47. 1921, maj 28 – Odezwa Wojciecha Korfantego, Naczelnika Powstania, i Wydziału Wykonawczego do ludności polskiej Górnego Śląska, wydana z okazji zawieszenia broni podczas III powstania śląskiego

48. 1921, październik 1–1922, styczeń 20, Poznań – Fragmenty przeglądu zawartości prasy polskiej na temat potrzeby obrony kresów zachodnich

49. 1921, październik 1–1922, marzec 31, Poznań – Fragmenty przeglądu zawartości prasy polskiej na temat Warmii i Mazur oraz Powiśla

50. 1922, Kraków – Fragment broszury Jana Dąbrowskiego o mankamentach charakteru polskiej granicy zachodniej

51. 1922, Warszawa – Fragmenty artykułu Stefanii Sempołowskiej pt. „Śląsk z Polską złączony”

52. 1922, Warszawa – Fragmenty broszury Edwarda Maliszewskiego poświęcone podzielonej ziemi śląskiej między Polskę, Niemcy a Czechosłowację, zwłaszcza jej walorom

53. 1922, Warszawa – Fragmenty pracy Stanisława Bukowieckiego odnoszące się do stosunków polsko-niemieckich, zwłaszcza roli Prus Wschodnich i Górnego Śląska

54. 1922, kwiecień 24, Poznań – Informacja o założeniu Towarzystwa Miłośników Historii Ziem Zachodnich z siedzibą w Poznaniu

55. 1922, czerwiec, Poznań – Refleksje Teodora Tyca z okazji wkroczenia wojska polskiego na Górny Śląsk, zatytułowane „Uwagi o święcie śląskim”

56. 1922 [sierpień], Poznań – Artykuł publicysty „Strażnicy Zachodniej”, sygnowany „-c-”, pt. „Los ludności polskiej na Śląsku Opolskim”, zawierający postulat aktywnej postawy władz polskich i społeczeństwa polskiego wobec męczeństwa tamtejszych Polaków

57. 1922 [sierpień], Poznań – Fragment notatki pt. „Święto Śląska i Grunwaldu 16 lipca”, autorstwa Z.D.M., dotyczącej uroczystości zjednoczenia Śląska z Polską oraz rocznicy Grunwaldu

58. 1922, sierpień 28, Katowice – Fragmenty przemówienia Józefa Piłsudskiego, Naczelnika Państwa, po zjednoczeniu Górnego Śląska z Polską

59. 1922, sierpień 28, Poznań – Relacja „Strażnicy Zachodniej” ze Zjazdu Rady Naczelnej Związku Obrony Kresów Zachodnich w Poznaniu w dniu 28 VIII 1922 r.

60. 1922, listopad – grudzień, Poznań – Odezwa Związku Obrony Kresów Zachodnich do rodaków precyzująca cele Związku i nawołująca do wstępowania w jego szeregi

61. 1923, Warszawa – Fragmenty książki Stanisława Grabskiego o kierunku polskiej ekspansji narodowej

62. 1923, Warszawa – Fragmenty odczytów Ireny Kosmowskiej poświęcone

Śląskowi Opolskiemu i Cieszyńskiemu

63. 1925, Katowice – Fragment zakończenia trzeciej części pierwszego tomu pracy Jana Ludygi-Laskowskiego, przywódcy peowiackiego i działacza plebiscytowego, poświęconej powstaniom górnośląskim, nawołujący cały naród polski do zwrócenia się na zachód w stronę Śląska Opolskiego, zaprzepaszczonego na rzecz Niemiec

64. 1925, Kraków – Fragmenty pracy Bolesława Limanowskiego o Mazowszu pruskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .111

65. 1925, Lwów – Fragmenty broszury Jana Rogowskiego poświęcone walce o Bałtyk i Mazurom pruskim

66. 1925, Poznań – Fragmenty opracowania Stanisława Srokowskiego pt. „Z krainy Czarnego Krzyża”, poświęcone Prusom Wschodnim w kontekście stosunków polsko-niemieckich

67. 1925, Warszawa – Fragment broszury Kazimierza Głogowieckiego charakteryzujący zachodniego sąsiada Polski w kontekście jej bezpieczeństwa

68. 1926, Warszawa – Fragmenty książki Włodzimierza Wakara o stosunkach polsko-niemieckich i roli w nich kresów zachodnich

69. 1927, grudzień, Katowice – Fragmenty Odezwy Wojciecha Korfantego do ludu śląskiego

70. 1928, wrzesień 7, Warszawa – Fragmenty artykułu Jana Bobrzyńskiego pt. „Na wschód czy na zachód”, dotyczące konieczności opowiedzenia się Polski za Zachodem, opublikowanego w „Dniu Polski”

71. 1929, Lwów – Uwagi Stanisława Grabskiego o polskiej granicy zachodniej i dostępie do morza

72. 1930, Warszawa – Przedmowa Ireny Kosmowskiej do książki pt. „Pomorze”, dotycząca znaczenia tego regionu dla rozwoju niepodległości Polski

73. 1930, listopad 3, Wrocław – Odmowa sądu wrocławskiego w sprawie rejestracji Towarzystwa Szkolnego na Śląsk Dolny z obawy o całość terytorialną państwa niemieckiego

74. 1931, Śląsk Opolski – Opracowanie anonimowego „Polaka z Opolskiego” pt. „Polskość Śląska Opolskiego i jego obecne losy”, charakteryzujące stan sprawy polskiej na tym terenie po podziale Górnego Śląska

75. 1932, Poznań – Wnioski końcowe pracy Antoniego Plutyńskiego pt. „Upadek gospodarczy Prus Wschodnich”

76. 1932, Toruń – Uwagi Bożeny Stelmachowskiej o programie ruchu kaszubskiego

77. 1932, Toruń – Fragmenty opracowania Wacława Olszewicza poświęcone zależności między rozwojem portów a górnictwem, między rozwojem Pomorza a Górnego Śląska

78. 1932, Toruń – Fragment pracy Czesława Klarnera poświęcony roli Śląska

i Pomorza w polskim organizmie państwowym

79. 1932, grudzień 1, Opole – Z Bogiem” – fragment artykułu programowego „Katolika Trzyrazowego”, pisma grupującego opozycję polską wobec polityki kierownictwa Związku Polaków w Niemczech w ruchu polskim

80. 1933, Wilno – Fragmenty przedmowy Władysława Studnickiego do wydawnictwa zawierającego sprawozdanie z jego procesu o zniesławienie wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego na tle sporu o metodę rządzenia Śląskiem

81. 1933, grudzień 31, Poznań – Fragment książki Michała Howorki na temat roli ziem zachodnich i północnych, zwłaszcza Prus Wschodnich w polskim organizmie państwowym oraz spójności polityki zagranicznej i gospodarczej

82. 1934, Warszawa – Fragmenty książki Jędrzeja Giertycha dotyczące bilansu pracy Związku Polaków w Niemczech i przyczyn braku ogólniejszego planu tej pracy oraz konieczności pomocy z kraju dla ludności polskiej w Prusach Wschodnich

83. 1934, Warszawa – Uwagi Jędrzeja Giertycha na temat Prus Wschodnich jako zagadnienia polityki międzynarodowej

84. 1934, styczeń 23, Katowice – Fragmenty odczytu Henryka Strasburgera, wiceministra spraw zagranicznych, b. Komisarza Generalnego RP w Gdańsku, wygłoszonego w auli Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych, poświęcone filarom polskiej niezależności

85. 1934, grudzień 4. Opole – Fragmenty raportu konsula polskiego w Opolu Bohdana Samborskiego do ministra spraw zagranicznych RP o pomocy Polaków województwa śląskiego dla organizacji polskich Śląska Opolskiego

86. 1935, Warszawa – Władysław Studnicki o stosunkach polsko-niemieckich i roli w nich ziem zachodnich Polski

87. 1935, kwiecień 17, Warszawa – Fragment zapisek Jana Szembeka, podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP, dotyczący konferencji u Mariana Kościałkowskiego-Zyndrama, ministra spraw wewnętrznych, w sprawie wypracowania stanowiska wobec aktywności politycznej mniejszości niemieckiej w Polsce

88. 1935, kwiecień 24, Warszawa – Fragment zapisek Jana Szembeka dotyczący rozmowy z Hansem Adolfem von Moltke, ambasadorem niemieckim w Polsce, na temat planowanej na dzień 3 V 1935 r. manifestacji powstańców śląskich w Warszawie

89. 1935, lipiec 28, Cieszyn – Rezolucja i depesze manifestantów w Cieszynie z okazji 15 rocznicy podziału Śląska Cieszyńskiego adresowane do prezydenta RP Ignacego Mościckiego, Generalnego Inspektora Armii gen. Edwarda Rydza-Śmigłego i ministra spraw zagranicznych RP Józefa Becka

90. 1935, wrzesień 22, Cieszyn – Rezolucja i depesza manifestantów w Cieszynie w rocznicę tragicznej śmierci lotników Żwirki i Wigury, adresowana do Generalnego Inspektora Armii gen. Edwarda Rydza-Śmigłego

91. 1936, kwiecień 15, Opole – „Czego chcemy”, program „Słowa Śląskiego” – organu Związku Polaków na Śląsku, opozycyjnego wobec Związku Polaków w Niemczech

92. 1937, Częstochowa – Fragment pism Romana Dmowskiego poświęcony pojęciu terytorialnemu państwa polskiego

93. 1937, Katowice – Fragment końcowy reportażu Stanisława Wasylewskiego poświęcony znaczeniu wyrazu „Opole”

94. 1937, Katowice – Fragmenty pracy Stanisława Sopockiego, dotyczące znaczenia i roli kresów zachodnich dla bezpieczeństwa państwa polskiego

95. 1937, Warszawa – Fragment wstępu do książki-reportażu Melchiora Wańkowicza poświęcony Prusom Wschodnim

96. 1937, Warszawa – Fragmenty wstępu do pracy Henryka Strasburgera o Gdańsku

97. 1937, kwiecień, Opole – Wiersz Edmunda Osmańczyka pt. „W Opolu”

98. 1938, Poznań – Fragmenty artykułu Zygmunta Wojciechowskiego pt. „Między Niemcami a Rosją”, poświęconego znaczeniu ziem pogranicza polsko-niemieckiego dla Polski i roli mniejszości niemieckiej w Polsce

99. 1938, Warszawa – Fragmenty książki Artura Górskiego poświęcone roli i znaczeniu ziem zachodnich dla Polski

100. 1938, październik 2, Jabłonków – Zakończenie przemówienia Józefa Becka, ministra spraw zagranicznych RP, do ludności śląskiej z okazji przyłączenia Zaolzia

101. 1939, Lwów – Fragmenty książki Zofii Kossak o aktualnej sytuacji na Śląsku Zaolziańskim i na Śląsku Opolskim

102. 1939, Poznań – Fragment reportażu Józefa Kisielewskiego z podróży na trasie Hamburg-Szczecin-Gdańsk, dotyczącego cofania się Słowiańszczyzny nadbałtyckiej na przestrzeni dziejów

103. 1939, Poznań – Uwagi Zygmunta Wojciechowskiego na temat roli ziem zachodnich w polskim organizmie państwowym

104. 1939, styczeń 23, Katowice – Przemówienie posła Karola Gajdzika w Sejmie Śląskim w obronie Polaków Śląska Opolskiego z powodu antypolskiej polityki tamtejszych władz hitlerowskich wraz z rezolucją Sejmu

105. 1939, kwiecień 30, Warszawa – Fragmenty przemówienia Kazimierza Kowalskiego, prezesa Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego, wygłoszonego podczas zjazdu działaczy politycznych Stronnictwa w Warszawie i dotyczącego kruchości podstaw traktatu wersalskiego i polskich celów wojny

106. 1939, maj, Nałęczów – Fragmenty broszury Zdzisława Harlendera poświęcone dynamizmowi politycznemu Polaków na ziemiach zachodnich i nadbałtyckich

107. 1939, lipiec 11, Warszawa – Tajne pismo Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP do Ambasady w Berlinie w sprawie pomocy finansowej dla Związku Polaków w Niemczech z powodu wysiedleń tamtejszych Polaków

108. 1939, lipiec 26, Olsztyn – Tajny raport Bohdana Jałowieckiego, konsula polskiego w Olsztynie, do Ambasady RP w Berlinie w sprawie wysiedleń Polaków z Warmii

109. [1939, sierpień 31, Ciechowice k. Raciborza] – Fragmenty wspomnień Adolfa Warzoka, członka polskiej mniejszości narodowej w Niemczech, o sytuacji Polaków na Śląsku Opolskim i zagrożeniu Polski w ostatnich dniach pokoju

 

Góra