Oficyna Wydawnicza Volumen » Podróżnicy » Michała Boyma opisanie świata

Michała Boyma opisanie świata

Wybór, tłumaczenie i opracowanie Edward Kajdański

ISBN 978-83-7233-159-5

Liczba stron: 326

 

Opis:

Michał Boym (1612–1659) był pierwszym i jedynym w XVII wieku polskim podróżnikiem, który aż trzykrotnie przemierzył obszary dzielące Europę od Chin. Jedynie pierwsza jego podróż (1643–1644), z Lizbony do portugalskiego Makau na południowym wybrzeżu Chin, była w pełni podróżą morską, w trakcie której odwiedził Afrykę Wschodnią i Indie. Z różnych wzmianek w jego pracach można wysnuć wniosek, że przynajmniej w tej podróży portugalski statek, którym płynął, przybijał także do wybrzeży Brazylii. Powrót do Europy, czyli druga podróż Boyma w latach 1651–1652 prowadziła najpierw szlakiem morskim z Makau do Goa na zachodnim wybrzeżu Indii, natomiast dalej podróżował lądem przez Indie, by ominąć obszary ogarnięte wojną, do Chaulu w pobliżu Suratu, aby stamtąd na angielskim statku dotrzeć do Ormuzu i do Bender Abbas (obecnie Bandar Abbas) w Persji, przemierzyć drogą lądową Persję, Armenię i Turcję do Smyrny (dzisiejszego Izmiru), stamtąd zaś znów drogą morską na weneckiej galerze popłynąć do Wenecji. Po raz trzeci udał się Boym w trwającą dwa i pół roku podróż z Europy do Chin w 1656 roku. Wiadomo, że z Rzymu wyruszył lądem przez Pizę do Genui, aby na genueńskim statku dostać się do Lizbony. Po raz drugi pokonał drogą morską odległość z Lizbony do Goa, choć nie wiemy, jaką trasą, gdy nie zachowało się, a przynajmniej nie zostało dotychczas odnalezione żadne z kilku sprawozdań wysłanych przez niego z Goa do Rzymu. Dalsza lądowo-morska trasa jego podróży jest już znana dość szczegółowo: przedostał się z zachodniego wybrzeża Indii na wschodnie, płynął najpierw na angielskim, a później na muzułmańskim statku do Półwyspu Malakka, przeszedł lądem na wybrzeże Zatoki Syjamskiej, statkami morskim i rzecznym dotarł do stolicy Królestwa Syjamu – Ajutthai, wrócił na syjamskie wybrzeże, aby kolejnym statkiem, tym razem prywatną (czy jak ją nazywa „piracką”) chińską dżonką dopłynąć do Tonkinu, a konkretnie do Zatoki Halong. Stamtąd już lądem udał się najpierw do Kecho (w pobliżu dzisiejszego Hanoi), potem zaś do chińskiej prowincji Guangxi.

Spis treści

 

Wprowadzenie

Michał Boym (1612–1659). Szkic biograficzny

 

Rozdział I            O Kataju i Mangi, czyli o królestwach północnych i południowych

 

Rozdział II          O sławnym Cesarstwie Chińskim oraz o jego rozległości i bogactwach

 

Rozdział III        O żyjących w sąsiedztwie Cesarstwa Chińskiego Tatarach

 

Rozdział IV        O chińskich murach granicznych, które bronią Chin przed Tatarami

 

Rozdział V         O miastach Cesarstwa Chińskiego, o jego ludności oraz  o daninach i podatkach

 

Rozdział VI        O cesarzu i cesarzowej Chin, o podległych im królach i o ich strojach

 

Rozdział VII      O cesarskich urzędnikach

 

Rozdział VIII     O chińskim języku

 

Rozdział IX        O chińskich hieroglifach

 

Rozdział X          O ruchach kołowych we Wszechświecie i w człowieku

 

Rozdział XI        O wielkim chińskim filozofie Konfucjuszu

 

Rozdział XII       O dwoistych własnościach pierwiastków in i yam

 

Rozdział XIII      O elementach świata

 

Rozdział XIV      O sławnym cesarzu Hoamti i o jego zasługach dla medycyny

 

Rozdział XV       O chińskich lekarzach

 

Rozdział XVI      O energii qi i o jej cyrkulacji

 

Rozdział XVII     O chińskiej herbacie oraz o lace i porcelanie

 

Rozdział XVIII   O jedwabiu i o jedwabnej drodze do Pegu

 

Rozdział XIX      O różnych ziołach, kwiatach i drzewach aromatycznych

 

Rozdział XX       O pieprzu czarnym, białym i długim, o palmie areca i o liściach betelu

 

Rozdział XXI     O imbirze i o drzewie orlim, zwanym Aquilla

 

Rozdział XXII    O cynamonie

 

Rozdział XXIII   O korzeniu rabarbaru i o jego eksporcie do Europy

 

Rozdział XXIV    O chińskim korzeniu, zwanym Pao de China i o korzeniu gin-san

 

Rozdział XXV      O chińskich owocach, zwanych li-ci, lum-yen i su-pim

 

Rozdział XXVI    O owocu bezimiennym i innych

 

Rozdział XXVII  O chińskich zwierzętach dzikich i domowych

 

Rozdział XXVIII  O zwierzęciu piżmowym i piżmie

 

Rozdział XXIX    O myszach pożerających węże i o cudownym kamieniu Piedra del Cobra

 

Rozdział XXX     O różnych wężach i płazach, i o lekach, jakie z nich się  uzyskuje

 

Rozdział XXXI             O skrzydlatych żółwiach, o kamieniejących krabach i o krabach z krzyżami na grzbietach

 

Rozdział XXXII            O królewskich ptakach

 

Rozdział XXXIII           O jadalnych ptasich gniazdach Ninho de Passero

 

Rozdział XXXIV           O kamieniach szlachetnych i innych

 

Rozdział XXXV            O chińskich świątyniach Chim Hoam Xim

 

Rozdział XXXVI           O kamieniu z Sy-ngan fu

 

Rozdział XXXVII          O księdzu Rykcjuszu i cesarzu Van Lie

 

Rozdział XXXVIII        O żegludze morskiej z Makao do Goa w Indiach

 

Rozdział XXXIX           O Maurach, o ich religii i zwyczajach

 

Rozdział XL                  O Japonii

 

Rozdział XLI                 O Królestwie Syjamu

 

Rozdział XLII                O śmierci Króla Syjamu i o uroczystościach żałobnych

 

Rozdział XLIII              O Telapoyach, o ich świątyniach i posągach

 

Rozdział XLIV              O malajskich kamieniach, zwanych porco de spinho i bezoar

 

Rozdział XLV               O handlu słoniami z Królestwa Syjamu i o ich transporcie

 

Rozdział XLVI              O dwóch rodzajach drzew chlebowych

 

Rozdział XLVII             O żegludze na pirackim statku

 

Rozdział XLVIII            O przedziwnych owocach rosnących w Indiach

 

Rozdział XLIX              O owocach indyjskich manga, papaya i ya-ta

 

Rozdział L                     O fgach indyjskich i chińskich

 

Rozdział LI          O palmie perskiej, czyli daktylowej, i o indyjskiej nazywanej kokosem

 

Rozdział LII                  O przebywaniu św. Tomasza Apostola w Indiach  i w Chinach

 

Rozdział LIII                 O najsmaczniejszym owocu ananasie

 

Rozdział LIV                 O portugalskich marynarzach na Przylądku Dobrej Nadziei

 

Rozdział LV                  O Kafrarii i o Kafrach

 

Rozdział LVI                 O krainie Seny i o jej złocie

 

Rozdział LVII                O wyspie Mozambik

 

Rozdział LVIII              O wojnach i polowaniach Kafrów

 

Rozdział LIX                 O koniach morskich i o ich zębach

 

Rozdział LX                  O chrześcijanach w Mozambiku, i Senie, i o cudach  w Bazain

 

Rozdział LXI                 O drodze lądowej i morskiej przez Indie do wyspy Ormuz  i do perskiego miasta Bender Abbas

 

Rozdział LXII                O podróży przez Persję, Armenię, Karamanię i Natolię do Smyrny

 

Rozdział LXIII              O przybyciu do Republiki Weneckiej, o spotkaniu z jej  władzami i o wielkich skarbach zgromadzonych w jej skarbcach

 

Wykaz skrótów oznaczających rękopisy i drukowane prace Michała Boyma, z których pochodzą tłumaczenia jego tekstów w niniejszej książce

 

Apendyks

Joanna Wasilewska Ilustracje Michała Boyma do Atlasu Chin ze zbiorów Biblioteki Watykańskiej

Góra